De prijsvraag is de twaalfde editie van de Jonge Architectenprijsvraag en de vijfde die de BNA tweejaarlijks organiseert. De drie winnaars van de prijsvraag nemen deel aan het vervolg waarin ze elk in een team met ontwikkelaars hun prijsvraagidee verder uitwerken. Het vervolg op de prijsvraag wordt georganiseerd door Ymere en Proper-Stok.
De opgave
Het onderwerp van een verticale stad is in de 20ste eeuw uitgebreid onderzocht door architecten zoals El Lissitzky, Le Corbusier en van den Broek en Bakema. Onder andere stedelijke vernieuwing en verdichting en een te verwachten verregaande afname van nieuwbouwlocaties ‘in de wei’ stellen de bekende ideeën in een nieuw daglicht. Zou de verticale stad als middel kunnen worden ingezet om een aantal problemen die de nieuwe bouwopgave van de 21ste eeuw met zich meebrengt op te lossen?
Deelnemers wordt gevraagd een vernieuwende visie te geven op ‘de verticale stad voor gezinnen’, in de traditie van Le Corbusiers Unité d’habitatation en die visie nader uit te werken tot een ruimtelijk concept. De uitgewerkte visie moet generiek toepasbaar zijn voor nader te bepalen (binnen)stedelijke locaties.
In de visie dient aandacht besteed te worden aan de relatie tussen de doelgroep, gezinnen in de stad, en het ruimtelijk concept. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om een duiding van de woonwensen van de doelgroep, de vertaling daarvan naar concept en ontwerp, om de inrichting van het ontwerp- en ontwikkelproces en de betrokkenheid van toekomstige bewoners daarbij.
Richtinggevend hierbij zijn vijf thema’s die door jonge medewerkers van Ymere en Proper-Stok worden geanalyseerd in workshops voorafgaand aan de Jonge Architecten Prijsvraag.
De thema's
1 Maat en schaal
Le Corbusier werd gevraagd om een woonblok voor 1600 inwoners te ontwerpen voor een (nog niet gedefinieerde) locatie in Marseille. Aan de ontwerpers de vraag om te bepalen wat in de huidige situatie een wenselijke maat voor een dergelijk gebouw is. Wat is de kritische massa (aantal bewoners/woningen) om een bepaald voorzieningenniveau te rechtvaardigen. Waar ligt de balans tussen massaliteit en individualiteit. En bij welke maatschappelijke ontwikkeling sluit de meest wenselijke schaal aan? Maar ook: hoe is het beheer geregeld? Tot en met welk volume is het gebouw volgend aan z'n omgeving - vanaf welke schaal kan het plaatsbepalend zijn voor een ontwikkelingsgebied?
2 Functionele mix
In de Unité zijn een aantal voorzieningen opgenomen zoals een basisschool, een kinderopvang, commerciële ruimtes, sportvoorzieningen etc. Deze liggen allemaal op hogere verdiepingen binnen het gebouw, dus nadrukkelijk alleen bedoeld voor de bewoners van de Cité Verticale. Welke voorzieningen zijn denkbaar die een toegevoegde waarde voor een groot woongebouw hebben? Bij welke trends sluit dit aan? Waar liggen deze voorzieningen ten opzichte van het maaiveldniveau en zijn er functies te integreren die zowel voor bewoners als ook voor de "buitenwereld" een meerwaarde kunnen betekenen? En natuurlijk: hoe gaat het beheer?
3 Relatie gebouw en directe omgeving
De ideologie van de CIAM was de omgeving van gebouwen in te richten als park en alle functies zoals fietsen, winkelen, parkeren en wonen strikt te scheiden. Gebouwen mochten de continuïteit van het landschap niet verbreken, vandaar dat de Unité het op de beeldbepalende pilotis is geplaatst en boven het maaiveld zweeft. De kwaliteit en het gebruik van de openbare ruimte rondom de Cité Verticale zijn vaak onderwerp van kritiek. Wat zijn manieren om een goede relatie tussen het gebouw en de omgeving te creëren? Thema's hierin zouden kunnen zijn de sociale controle en de toegenomen druk op de openbare ruimte door de parkeerbehoefte. En hoe groot is de omgeving waar Ymere ook het beheer voor haar rekening moet nemen?
4 Doelgroep
De Unité was oorspronkelijk ontworpen als verticale stad, waarin de familie het hart van de samenleving vormde. Uiteindelijk zijn maar ca. 10% van de bewoners gezinnen met kinderen. Waarom is deze doelgroep nu zo klein vertegenwoordigd? Wat missen gezinnen in gebouwen als deze en in haar omgeving? En missen de mensen die alleen wonen de gezinnen? Wat zijn bijvoorbeeld maatregelen of ontwerpaspecten die het woongebouw tot een kindvriendelijke woonomgeving kunnen maken? Welke leefstijl(en) heeft een gezin die wil wonen in een verticale stad? Kortom: hoe krijg je een gebouw waar een goede mix ontstaat van bewonersgroepen.
5 Duurzaamheid
Op een aantal velden liggen er kansen om van een verticale stad ook een duurzaam project te maken. Mogelijke flexibiliteit en diversiteit aan woningtypologieën, de toegevoegde waarde voor het voorzieningenniveau van een gebied, maar ook schaalvoordelen met betrekking tot energieverbruik (eventueel zelfs energieopwekking) en waterhuishouding zijn mogelijke onderwerpen die onderzocht kunnen worden. Sociale samenhang is voor duurzaamheid van essentieel belang. Hoe maak je die? En hoe hou je die? Hierin verhoudt dit onderzoeksveld zich ook nadrukkelijk tot de eerdere onderzoeksvragen.
De prijs
Uit de inzendingen selecteert de jury drie prijswinnaars. Zij ontvangen een geldprijs en nemen deel aan het vervolg op de prijsvraag. De prijswinnaars worden aan drie opdrachtgeverteams gekoppeld die zijn samengesteld uit jonge medewerkers (<33jr) van Ymere en Proper-Stok. Deze gezamenlijke teams van opdrachtgevers en architecten werken elk hun prijsvraagidee verder uit in een integrale visie en een structuurontwerp. Voor de deelname aan het vervolg op de prijsvraag ontvangen de drie winnaars elk een vergoeding.
Het eindresultaat wordt gepresenteerd op de Provada vastgoedbeurs in juni 2010. Uit de drie inzendingen kiezen de bezoekers van de Provada een winnend plan. Het bekroonde team wint een reis naar Marseille om daar de Unité van Le Corbusier te bezoeken.
Tijdschema van de prijsvraag
De prijsvraag verloopt volgens het onderstaande tijdschema:
Aankondiging 15 januari 2010
Publicatie wedstrijdprogramma 1 februari 2010
Inschrijving 1 februari tot 15 maart 2010
Start ontwerpwedstrijd 16 februari 2010 met een minisymposium rond de vijf thema’s
Einde inzendtermijn 6 april 2010
Bekendmaking prijswinnaars 21 april
Presentatie Provada 8 t/m 10 juni (programma volgt)
Bekendmaking publieksprijs Provada 9 juni 2010 (programma volgt)